ค้นหา
smaller  smaller  larger style1  style2  style3

ข่าวประชาสัมพันธ์

แผนกลยุทธ์ว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๓ – ๒๕๖๔ และ ๒๕๖๕ – ๒๕๖๙

  • 9 June 2020
  • Author: Juthadol.p
  • Number of views: 103
  • 0 Comments
แผนกลยุทธ์ว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๓ – ๒๕๖๔ และ ๒๕๖๕ – ๒๕๖๙

ประเทศไทยมีการเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์มาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน เพื่อใช้ในงานวิจัย งานทดสอบ งานผลิตชีววัตถุต่าง ๆ งานสอน รวมทั้งการผลิตสัตว์ทดลอง  ซึ่งการดำเนินงานเหล่านี้มีความสำคัญและจำเป็นอย่างมากต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์ สัตว์ สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาเศรษฐกิจ ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาของประเทศโดยรวม แต่เดิมมา การนำสัตว์มาเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์นั้นไม่ได้คำนึงถึงมาตรฐานคุณภาพของสัตว์และการเลี้ยงสัตว์เท่าใดนัก จนกระทั่งในปี พ.ศ. ๒๕๔๒ สภาวิจัยแห่งชาติได้ประกาศให้มี “จรรยาบรรณการใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์” ขึ้น เพื่อเป็นหลักการและแนวทางการเลี้ยงและการใช้สัตว์ให้สอดคล้องกับหลักการสากล โดยคำนึงถึงคุณค่าของชีวิตสัตว์ คุณภาพชีวิตของสัตว์ ความเจ็บปวดของสัตว์ และความแม่นยำของผลงาน ต่อมาคณะรัฐมนตรี โดยการนำเสนอของสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ได้มีมติให้ ทุกหน่วยงานที่มีการเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์พัฒนางานให้ได้มาตรฐานสากล  แต่งตั้งคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อพัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ และให้พัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ ตามแผนกลยุทธ์แห่งชาติว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์ทดลอง พ.ศ. ๒๕๕๐ – ๒๕๕๔ และ แผนกลยุทธ์แห่งชาติว่าด้วยการพัฒนางานสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๕๕ – ๒๕๕๙ โดยให้มีสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการแห่งชาติเพื่อพัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ (สลช.) ขึ้นภายใน วช. ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกลางดำเนินการพัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์ทดลองตามแผนกลยุทธ์แห่งชาติดังกล่าว ต่อมา เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๕ วช. ได้ประกาศให้มี “มาตรฐานคณะกรรมการกำกับดูแลการเลี้ยงและใช้สัตว์ของสถาบัน (มคกส.)” สำหรับใช้เป็นหลักเกณฑ์และแนวทางในการแต่งตั้งคณะกรรมการฯ (คกส.) และการปฏิบัติการต่างๆเพื่อให้สอดคล้องกับจรรยาบรรณฯ โดยมีการตรวจประเมินและรับรองมาตรฐาน มคกส. มาอย่างต่อเนื่อง และในปี พ.ศ. ๒๕๕๗  วช. ได้ประกาศให้มีแนวทางการจัดทำแบบฟอร์มข้อเสนอโครงการขอใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์และเกณฑ์การพิจารณาข้อเสนอโครงการขอใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ เผยแพร่ให้ถือปฏิบัติโดยทั่วกัน และในช่วงเวลาดังกล่าวหลายหน่วยงานได้เริ่มมีการพัฒนางานเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ให้ได้มาตรฐานมากขึ้น  มีภาคธุรกิจเอกชนสนใจลงทุนในธุรกิจการผลิตสัตว์ทดลองและการจัดหาวัสดุอุปกรณ์สำหรับการเลี้ยงและการใช้สัตว์ มีหน่วยงานที่ได้การรับรองมาตรฐาน คกส. หน่วยงาน และมีหน่วยงานได้รับการรับรองมาตรฐานในระดับสากล (AAALAC International) แห่ง ผู้เลี้ยงสัตว์และผู้ใช้สัตว์มีความตระหนักถึงจรรยาบรรณฯ และนำไปใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติงานมากขึ้น มีการจัดตั้งศูนย์วิจัยไพรเมทแห่งชาติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีการดำเนินการเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนบุคลากรได้บางส่วน อย่างไรก็ตาม งบประมาณ อัตรากำลัง มาตรฐานและแผนงานยังมีปัญหา ไม่ได้รับการสนับสนุนด้านงบประมาณและอัตรากำลัง หน่วยงานส่วนมากยังไม่มีการพัฒนาด้านอาคารสถานที่และวัสดุอุปกรณ์ให้ได้มาตรฐาน หน่วยงานยังไม่ได้รับการรับรองมาตรฐาน เน้นการพัฒนาในภาคราชการมากกว่าเอกชน

 

ในปี พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้มีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๕๘ เพื่อกํากับดูแลและส่งเสริมการดําเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ของประเทศไทยให้สอดคล้องกับหลักจรรยาบรรณและมาตรฐานของสากล  เพื่อคุ้มครองชีวิตและสวัสดิภาพของสัตว์ ส่งเสริมความก้าวหน้าทางวิชาการของประเทศ  ตลอดจนส่งเสริมนักวิจัยให้มีผลงานอันเป็นที่ยอมรับของนานาประเทศต่อไป

โดยที่การใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์นั้นใช้สัตว์ทุกชนิดเป็นพื้นฐานในงานวิจัย งานทดสอบ งานสืบสายพันธุ์และเพาะขยายพันธุ์สัตว์ และงานสอน พ.ร.บ.ฯ นี้จึงได้กำหนดสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ไว้ ๓ ประเภท คือ สัตว์ทดลอง สัตว์เลี้ยง และสัตว์จากธรรมชาติ ซึ่งแต่ละประเภทมีคุณภาพทางพันธุกรรม และสุขภาพที่แตกต่างกันไป ต้องการสภาพแวดล้อม อาหาร และสถานที่เลี้ยงสัตว์ รวมทั้งการบริหารจัดการการเลี้ยงและใช้สัตว์ที่แตกต่างกันไป แต่ยังคงยึดหลักจรรยาบรรณการใช้สัตว์ให้สัตว์ที่ถูกนำมาใช้ในงานทางวิทยาศาสตร์ได้อยู่ดี กินดี มีสุขภาพดี ไม่เครียด และไม่ติดเชื้อ และเมื่อนำสัตว์มาเลี้ยงมาใช้ต้องได้ผลงานที่แม่นยำสูงสุด โดยใช้สัตว์จำนวนน้อยที่สุด  สัตว์ต้องได้รับความเจ็บปวดน้อยที่สุดหรือไม่ได้รับความเจ็บปวดเลย การเลี้ยงและใช้สัตว์ต้องไม่เป็นสาเหตุของการแพร่กระจายของมลพิษ สารพิษ และเชื้อโรค ด้วยวิธีการต่างๆ ที่นำมาเลี้ยงและใช้กับสัตว์

นอกจากนี้ พ.ร.บ.ฯ นี้ ได้กำหนดให้มีคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ ทำหน้าที่กำหนดนโยบายในการกำกับดูแลและส่งเสริม กำหนดหลักเกณฑ์และรับรองมาตรฐานของสถานที่ดำเนินการ กำหนดจรรยาบรรณการดำเนินการต่อสัตว์ฯ กำหนดนโยบายและวิธีปฏิบัติในการเผยแพร่ข่าวสาร รวมทั้งจัดทำรายงานสรุปผลการดำเนินการเสนอต่อคณะรัฐมนตรี โดยให้จัดตั้ง  สพสว. ขึ้นใน วช. เพื่อเป็นหน่วยงานในการดำเนินการกำกับดูแลการเลี้ยงและใช้สัตว์ให้เป็นไปตาม พ.ร.บ. นี้  และยังกำหนดให้ทุกหน่วยงานที่มีการเลี้ยงและใช้สัตว์ต้องมี คกส. ทำหน้าที่กำกับดูแลการดำเนินการภายในหน่วยงานให้สอดคล้องกับจรรยาบรรณฯ

นับตั้งแต่ พ.ร.บ.ฯ นี้ มีผลบังคับใช้ ทำให้การเลี้ยงและใช้สัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ เป็นที่รู้จักกันมากขึ้น และเริ่มมีระบบเพื่อการกำกับดูแล  ทำให้มีข้อมูลต่าง ๆ เพื่อเป็นพื้นฐานในการพัฒนางานทั้งงานสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์เองและงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น การพัฒนาและผลิตวัคซีน ชนิดต่าง ๆ การพัฒนาและผลิตยา ยาสมุนไพร งานทดสอบผลิตภัณฑ์ตามมาตรฐานที่กำหนด ฯลฯ ซึ่งล้วนมีความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของมนุษย์และสัตว์

จาการดำเนินการและรวบรวมข้อมูลสถานภาพของการดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ในช่วงเวลาที่ผ่านมา พบว่า สถานที่ดำเนินการต่อสัตว์มีจำนวนมากแต่ส่วนใหญ่ยังไม่ได้มาตรฐาน สัตวแพทย์ประจำ ณ สถานที่ดำเนินการ มีไม่เพียงพอต่อสถานที่ดำเนินการ  สัตว์ที่นำมาใช้ในงานทางวิทยาศาสตร์โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัตว์ทดลองยังมีปัญหาในด้านคุณภาพ ชนิด และปริมาณไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้ใช้สัตว์ ลักษณะงานทางวิทยาศาสตร์ที่ใช้สัตว์โดยส่วนมากเป็นงานวิจัย แต่งานที่จะนำไปสู่นวัตกรรมยังมีน้อย คณะกรรมการกำกับดูแลการดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ของสถานที่ดำเนินการ (คกส.) ยังขาดความเข้มแข็งในการกำกับดูแลการดำเนินการ นอกจากนี้ยังมีปัญหาจากความไม่พร้อมของสถาบันพัฒนาการดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ (สพสว.) ซึ่งเป็นหน่วยงานกลางที่รับผิดชอบตาม พ.ร.บ.ฯ ขาดความพร้อมในด้านอัตรากำลัง บุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์    

สภาพปัญหาต่างๆ ที่พบเหล่านี้จำเป็นต้องดำเนินการแก้ไขอย่างเร่งด่วน โดยทุกหน่วยงานและองค์กรที่เกี่ยวข้องต้องให้ความสำคัญและสนับสนุนการดำเนินการในแต่ละประเด็น เพื่อให้การดำเนินการต่อสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ถูกต้องตามหลักวิชาการ จรรยาบรรณในการดำเนินการต่อสัตว์ และมาตรฐานของสากล เพื่อคุ้มครองชีวิตและสวัสดิภาพของสัตว์ ส่งเสริมความก้าวหน้าทางวิชาการของประเทศ ตลอดจนส่งเสริมนักวิจัยให้มีผลงานอันเป็นที่ยอมรับของนานาประเทศ ตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติสัตว์เพื่องานทางวิทยาศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๕๘

Print
 
Tags:
Rate this article:
No rating

Please login or register to post comments.